Նորարար Հայաստան
Հայաստանի կայուն զարգացման խթանում՝ հուսալի և անվտանգ ԱԲ ու թվային էկոհամակարգի միջոցով
Արհեստական բանականության կրթություն և էկոհամակարգ
- «Իզմիրլյան» հիմնադրամի աջակցությամբ վեց ավագ դպրոցի աշակերտ ընդգրկվել է արհեստական բանականության և բարձրագույն մաթեմատիկայի եռամյա ծրագրում, իսկ չորս ուսուցիչ խորացրել է իր մասնագիտական գիտելիքները նպատակային վերապատրաստումների միջոցով։ Այս նախաձեռնությունը մաս է կազմում «ԱԲ սերունդ» լայնածավալ ծրագրի, որը ղեկավարում է Հայկական գիտության և տեխնոլոգիաների հիմնադրամը (FAST)՝ ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարության հետ գործընկերությամբ։ Մշակվել և պաշտոնապես հաստատվել է հատուկ ուսումնական ծրագիր՝ ամուր հիմք ստեղծելով այս առաջատար ոլորտներում համակարգված կրթության համար։
- 2026 թվականի հունվարին «Իզմիրլյան» հիմնադրամի աջակցությամբ reArmenia Academy-ն մեկնարկել է«Արհեստական բանականության էկոհամակարգի հզորացումը Հայաստանում» ծրագիրը, որի նպատակն է Հայաստանը դարձնել ԱԲ զարգացման և արտահանման առաջատար հանգույց։ Ծրագիրը խթանում է ԱԲ գրագիտության լայն տարածումը՝ նպատակ ունենալով ամեն տարի հասնել հարյուր հազարավոր մարդկանց, միաժամանակ այն զարգացնում է տեղական մասնագիտական ներուժը և անհատներին ու կազմակերպություններին տրամադրում խորհրդատվական ծառայություններ։ Համատեղելով կրթությունը, խորհրդատվությունն ու ավտոմատացումը՝ նախաձեռնությունը նպաստում է միասնական չափանիշների ձևավորմանն ու աշխատողների մասնագիտական հմտությունների զարգացմանը։ Ակնկալվում է, որ արհեստական բանականության արագ ներդրումն ու արդյունավետ կիրառումը կօգնեն նվազեցնել համակարգային անարդյունավետությունը և տնտեսական աճի նոր հնարավորություններ կստեղծեն Հայաստանի տնտեսության գրեթե բոլոր ոլորտներում։ «Իզմիրլյան» հիմնադրամի աջակցությամբ մեկնարկած «ԱԲ հզորացման էկոհամակարգ Հայաստանում» նախաձեռնության նպատակն է Հայաստանը դարձնել ԱԲ մշակման և արտահանման առաջատար հանգույց։ Ծրագիրը խթանում է ԱԲ գրագիտության լայն տարածումը՝ տարեկան հասնելով հարյուր հազարավոր մարդկանց, միաժամանակ ձևավորելով տեղական փորձագիտություն և առաջարկելով խորհրդատվական ծառայություններ անհատների և կազմակերպությունների համար։ Համադրելով կրթությունը, խորհրդատվությունը և ավտոմատացումը՝ նախաձեռնությունը սահմանում է ընդհանուր չափանիշներ և աջակցում աշխատուժի վերապատրաստմանը։ ԱԲ-ի արագացված ներդրումը և արդյունավետ կիրառումը ակնկալվում է, որ կլուծի համակարգային անարդյունավետությունները և կբացի աճի հնարավորություններ հայկական տնտեսության գրեթե բոլոր ոլորտներում։
Հայոց լեզուն և թվային էկոհամակարգը
- «Իզմիրլյան» հիմնադրամն աջակցում է հայերենի իմացության ստանդարտացված մակարդակների (A1–C2) մշակմանը, ինչպես նաև ոչ մայրենի լեզվակիրների համար նախատեսված ուսուցման, թեստավորման և գնահատման համապարփակ համակարգի ստեղծմանը։ Այս նախաձեռնությունն իրականացվում է ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարության Լեզվի կոմիտեի հետ համագործակցությամբ։
- 2025 թվականի սեպտեմբերին նախարարության հետ գործընկերությամբ մեկնարկած «Հայերենը՝ կենսունակ լեզու տեխնոլոգիական աշխարհում» ծրագրի միջոցով հիմնադրամը խթանում է հայերենի ներառումը թվային և տեխնոլոգիական միջավայրերում։ Միջնաժամկետ հեռանկարում ծրագիրը բարելավում է հայալեզու բովանդակության ավտոմատացված մշակումը։ Երկարաժամկետ հեռանկարում այն նպաստում է լեզվի թվային կենսունակությանն ու մրցունակությանը՝ միաժամանակ ձևավորելով լեզվական տեխնոլոգիաների ինստիտուցիոնալ էկոհամակարգ։ Նախաձեռնությունը նպաստում է Հայաստանի թվային վերափոխման ավելի լայն ռազմավարությանը՝ ներառյալ լեզվի մշակման ազգային չափանիշների և գործիքների մշակումը, մասնագիտացված էլեկտրոնային բառարանի և հոմանիշների բառարանի ստեղծումը, ինչպես նաև թվային հումանիտար գիտությունների ոլորտում մարդկային կապիտալի զարգացումը։
Երեխաների առցանց անվտանգություն
ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի, ՀՀ բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարարության և ՀՀ կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարության հետ գործընկերությամբ «Իզմիրլյան» հիմնադրամը համաֆինանսավորում է «Ճանապարհ դեպի ապագա. երեխաների պաշտպանությունը առցանց ռիսկերից և վնասներից» նախաձեռնությունը։ Այս հեռանկարային ծրագիրը նվիրված է Հայաստանում երեխաների և դեռահասների՝ թվային միջավայրի աճող ռիսկերի ազդեցության նվազեցմանը՝ միաժամանակ ձևավորելով ավելի անվտանգ և կայուն առցանց էկոհամակարգ։
Իր հիմքում նախաձեռնությունն առաջ է տանում երեք ռազմավարական առաջնահերթություն:
- Իրավական և քաղաքականության դաշտի ամրապնդում։ Ծրագիրն աջակցում է կառավարությանը երեխաներին առցանց միջավայրում պաշտպանող համապարփակ իրավական և կարգավորող դաշտերի ձևավորման և ընդունման գործում։ Սա ներառում է ռազմավարական փաստաթղթերի, գործողությունների ծրագրերի, օրենսդրության և թվային անվտանգությունը կարգավորող չափանիշների մշակումը՝ տարիքին համապատասխան ինտերնետ-ծառայություններից և սոցիալական ցանցերի հասանելիությունից մինչև կրթական միջավայրում թվային գործիքների պատասխանատու օգտագործումը։
- Հասարակության հզորացում։ Իրազեկման և կրթության միջոցով նախաձեռնությունը բարձրացնում է հանրության իրազեկվածությունը առցանց ռիսկերի մասին՝ միաժամանակ երեխաներին, ծնողներին, կրթության ոլորտի աշխատակիցներին և քաղաքացիական հասարակությանը զինելով թվային աշխարհում անվտանգ կողմնորոշվելու համար անհրաժեշտ գիտելիքներով ու հմտություններով։ Նպատակային կարողությունների զարգացման և ծնողավարության ծրագրերի միջոցով նախաձեռնությունն ամրապնդում է կապը երեխաների և վստահելի մեծահասակների, ինչպես նաև հասակակիցների միջև։
- Պաշտպանության և աջակցության ծառայությունների հասանելիության ընդլայնում։ Մասնագիտացված քաղաքացիական հասարակության գործընկերների հետ համագործակցությամբ ամրապնդում և խթանում ենք հասանելի թեժ գծի և օգնության գծի ծառայությունները։ Այս հարթակները դեռահասներին և նրանց ընտանիքներին տրամադրում են ուղղորդում ինտերնետի անվտանգ օգտագործման վերաբերյալ և առաջարկում անվտանգ, գաղտնի ուղի՝ մտահոգությունների մասին հայտնելու և օգնություն ստանալու համար։
